اینترنت، فضایی است که در آن کاربر میتواند به هر موضوعی، هر عکسی و هر اطلاعاتی که میخواهد دسترسی پیدا کند. این ویژگی، در حالی که یک موهبت است، میتواند مسئلهای نگرانکننده نیز باشد. امروزه که سن استفاده از اینترنت پایین آمده و بچهها از سنین کم صاحب گوشی و تبلت شده و با اینترنت آشنا میشوند، دغدغهی والدین نحوه ایمن سازی اینترنت برای کودکان است تا فرزندان، در حال اجازه داشتن برای استفاده از اینترنت، نتوانند به هر قسمتی از آن دسترسی پیدا کنند. در این مطلب، به این نگرانی پاسخ خواهیم داد که چطور اینترنت را برای بچه ها امن کنیم.
چرا بچه ها به محافظت در برابر اینترنت نیاز دارند؟
خیلی از افراد از طریق منابع مختلف، اینفلوئنسرهای مجازی و مطالبی که در کتاب و مجلات میخوانند دربارهی ایمن سازی فضای مجازی و اینترنت، چیزهای مختلفی شنیدهاند. با این حال، هنوز مطمئن نیستند که چرا باید در عین حال که به بچهها اجازه ی کنجکاوی و آزادی عمل داد، بر کار آنها با اینترنت نظارت نیز داشت.
آماری که از طریق تحقیقات آنلاین در این حوزه انجام شده، نشان میدهد که امروزه کودکان و نوجوانان بیشتر از هر زمان دیگری وقت خود را آنلاین میگذرانند. این مسئله به خاطر گسترش دسترسی به اینترنت و گجتهایی چون کنسولهای بازی، موبایلهای هوشمند، تبلت و لپتاپهایی است که در اختیار دارند. همچنین بعد از پاندمی کرونا، بیرون رفتن کودکان کمتر شد و این گروه سنی بیشتر از پیش برای سرگرم کردن خود به اینترنت و دنیای مجازی روی آوردند. این تحقیقات، مشخص کرد که ۹۳٪ از کودکان بین سنین ۱۲ تا ۱۷ سال انلاین هستند و ۷۵٪ از همین افراد، خود دارای گوشی موبایل هستند. ۷۳٪ از نوجوانان، شبکهها و پروفایلهای شخصی خود را در فضاهایی مانند اینستاگرام دارند و در آنجا، عکسها و اطلاعانی از خود را منتشر میکنند.
این حجم از استفاده از این فضا برای افراد کمسنوسال، آن هم بدون هیچ گونه نظارت، میتواند خطراتی را نیز به همراه داشته باشد.
ارتباط با افراد نامناسب
کودکان و نوجوانانی که آزادانه و بدون نظارت از اینترنت استفاده میکنند طعمههای خوبی برای افرادی چون مزاحمان و بیماران جنسی خواهند بود.
قلدرهای مجازی میتوانند کاری کنند که کودکان و بهخصوص نوجوانان، نسبت به ظاهر و اندام خود حس بد بگیرند و دچار یاس و کاهش اعتماد به نفس شوند.
همیشه افرادی در فضای مجازی هستند که از اطلاعات و عکسهای بچهها سواستفاده کرده و به کمک آنها، کودکان را تهدید کنند.
محتوای نامناسب
از آنجا که کودکان اساسا افرادی کنجکاو هستند، اگر بدون نظارت از اینترنت استفاده کنند میتوانند با محتوای بزرگسال مواجه شده و این جور تصاویر یا ویدیوها، تاثیراتی منفی زیادی بر آنها بگذارد.
تصاویر خشونتآمیز، توهین یا شکنجه نیز در اینترنت زیاد است و خیلی از بچهها ممکن است اتفاقی وارد چنین صفحاتی شده و با این نوع از محتوا آشنا شوند.
فحاشی و توهین در فضای مجازی بسیار زیاد است و اگر بچهها در پلتفرمهایی نظیر اینستاگرام هر مدل صفحهای را دنبال کنند، احتمال آشنایی آنها با ادبیاتی نامناسب با سن آنها زیاد است.
مشکلات ایمنی کامپیوتر
بدافزارها میتواند کاری کند که افراد دیگری بتوانند سیستم کودک را هک کرده و به اطلاعات او دسترسی پیدا کنند.
تبلیغات ناخواسته، پاپآپها و آگهیهایی که پس از نصب یک برنامه روی صفحه نمایش داده میشوند میتوانند محتوای نامناسبی را برای بچه به نمایش درآورند و ایمنی کامپیوتر یا موبایل را نیز کم کنند.
تمامی این مسائل، ایمن سازی اینترنت برای کودکان را امری مهم میکند تا این گروه سنی، در حالی که از اینترنت برای یادگیری مهارتهای مختلف، شرکت در کلاسها، ارتباط برقرار کردن با دوستان و نزدیکان خود و همینطور سرگرم شدن استفاده میکنند، با محتوایی که برای سنشان مناسب نیست نیز مواجه نشوند و خطری تهدیدشان نکند.
پیشنهاد مطالعه:
جلوگیری از هک وای فای
چگونه اینترنت را برای بچه ها امن کنیم؟
حال که با خطرات دنیای مجازی و فضای وب آشنا شدیم، باید ببینیم که چطور میتوانیم فضای مناسبی را برای کودکان در سنین مختلف فراهم کنیم تا بدون این که احساس کنند محدود شدهاند، بتوانند در زمان نیاز خود از این فضا استفاده کنند.
برخلاف تصور خیلی از افراد، برای ایمن سازی فضای اینترنت برای کودکان و نوجوانان، نیاز نیست فشاری روی آنان گذاشته شود یا قوانین سختگیرانهای برای آنها ایجاد کنید. خوشبختانه، نرمافزارهایی هستند که به لطف آنها شما میتوانید بهطور مجازی بر کارهای اینترنتی آنها نظارت داشته، دسترسی آنها را به برخی بخشها محدود کرده، و از دانلود بدافزارها یا محتوای نامناسبشان جلوگیری کنید.
صحبتی آزادانه با فرزند داشته باشید
با توجه به سن کودک، او را از مشکلاتی که ممکن است برایش پیش بیاید مطلع کنید. حواستان باشد که برای این کار باید خیلی مراقب باشید تا کارتان تاثیر معکوس نداشته باشد و بچه را نترساند. شما میتوانید برای این که او را به خوبی روشن کنید که باید چه کارهایی را انجام دهد، از یک مشاور حرفهای کمک بگیرید و مطالعاتی در سایتهای معتبر داشته باشید و دسترسی کودک به وب را مدیریت کنید.
مدیریت و نظارت را جدی بگیرید
- نرمافزارهای کنترل برای والدین: این مدل برنامهها به شما اجازهی نظارت را میدهند و به ایمنی کافی مجهز شدهاند. به لطف این برنامهها شما غیرمستقیم میتوانید زمان آنلاین فرزند خود را ردیابی و بررسی کنید. از این برنامهها و اپلیکیشنها میتوانیم به Bark و Qustodio اشاره کنیم.
- برنامههای آنتی ویروس: این قبیل برنامهها به شما کمک میکنند تا فرزندتان از شر بدافزارهایی که ممکن است ناآگاهانه سراغشان برود در امان باشد.
به حریم کودک خود احترام بگذارید
نظارت شما بر اینترنت، نباید باعث شود به رابطهی والد فرزندی شما خدشهای وارد شود و آنها حس کنند محدود شدهاند. بنابراین ضروری است که فرزند شما احساس کند به او اعتماد دارید و تا حدی آزادی عمل هم دارد.
احتمالا کار شما کمی سخت باشد؛ چرا که باید هم راه دسترسی کودک به بخشهایی از اینترنت را ببندید، هم این که حس استقلال او را از بین نبرید.
برای این که در این آزمون شکست نخورید، باید به روشهای مدیریتی آنلاین اعتماد کنید. همچنین، دانش خود از فضاهای مجازی و فضای وب را بالا ببرید و در این حوزهها بهروز باشید. برای فرزندانی که دارند در دنیای تبلتها و موبایلهای هوشمند به دنیا میآیند و از سنین کم با این وسایل سر و کار دارند، لازم است دانش شما نیز در این حوزهها بالا باشد که بتوانید از فرزند خود محافظت کنید.
دوستان فرزند خود را بشناسید
بچهها، باید آزادی داشته باشند اما باید بدانند که شما فضای امن آنها هستید و این کار برای ایمنی بیشتر آنهاست. در این بخش، شما باید طوری رفتار کنید که بچهها فکر نکنند شما میخواهید آنها را زیر نظر داشته باشید یا محدودشان کنید. این وضع، احتمالا با نوجوانان چالشیتر از کودکان باشد؛ چرا که آنها محافظهکارتر هستند. از فرزندتان بپرسید دوستانش چه کسانی هستند. اگر او به غیر از مدرسه به کلاسهای مختلف میرود و در فضای مجازی هم فعال است، بخواهید تا شمارهی دوستانش را به شما بدهد. همچنین، خوب است شمارهی پدر یا مادر دوستان او را هم داشته باشید. این کار به این که خیال شما راحت باشد کمک شایانی میکند.
کنترل والدین (Parental controls) چیست؟
کنترل والدین (Parental Control) به مجموعهای از تنظیمات گفته میشود که به شما امکان میدهد محتوایی را که فرزندتان قرار است ببینید کنترل کنید. ابزارها و برنامههای زیادی وجود دارند که با استفاده از آنها والدین میتوانند سایتها، تصاویر و سایر محتوایی را که فرزندشان در اینترنت مشاهده میکند محدود کنند.
این موارد میتواند به شما در محافظت از فرزندانتان در برابر محتوای نامناسب، مزاحمت سایبری و سایر مسائل ایمنی آنلاین کمک کند.
نرمافزار کنترل والدین(Parental Control Software) چیست؟
برنامههای کنترل والدین به اپلیکیشنهایی گفته میشود که با استفاده از آنها میتوانید محتوای قابل مشاهده توسط فرزندانتان را کنترل کنید. اکثر این برنامهها را میتوانید روی لپتاپ، گوشی و کامپیوتر نیز نصب کنید.
برنامه Qstuido
- فیلتر محتوای نامناسب
- ردیابی موقعیت مکانی فرزند
- نظارت بر پیامهای متنی
این برنامه در دو نسخه رایگان و پولی در دسترس است. با استفاده از نسخه رایگان میتوانید دسترسی به سایتهای مخرب را برای فرزندانتان محدود کنید و برای گشت و گذار آنها داخل فضای مجازی زمان تعیین کنید. با استفاده از نسخه پولی برنامه علاوه بر ویژگیهای گفته شده میتوانید بر پیامها، شبکههای اجتماعی و سایر برنامهها دسترسی داشته باشید. این برنامه برای هر دو پلتفرم اندروید و iOS در دسترس است.
برنامه KuuKla Parental Control
- امکان مخفی کردن برنامهها
- عدم دسترسی به برنامههای غیر مجاز
با استفاده از این برنامه که روی گوشی نصب میشود میتوانید به راحتی با تنظیمات کنترل والدین دسترسی فرزندتان به برخی برنامههای خاص را محدود کنید. با این کار فرزند شما تنها برنامههایی را که اجازه استفاده دارد مشاهده خواهد کرد؛ همچنین با استفاده از این برنامه میتوانید مدت زمانی که فرزندتان میتواند از گوشی استفاده کند را نیز محدود کنید.
اطلاعاتی که کودک یا نوجوان شما باید دربارهی فضای اینترنت بداند
یک سوی این قضیه شما هستید؛ اما طرف دیگر آن کودکان هستند که برای برنخوردن به مشکل و در راستای محافظت از خود، باید هوشیار باشند. آموزش این مسائل نیز به عهدهی والدین است چون شما نمیتوانید در هر دقیقه از شبانه روز انها را مدیریت کنید اما گوشی و تبلت آنها، همیشه دستشان است. البته که در این مسیر با چالشهایی هم مواجه خواهید شد.
پس چگونه اینترنت را برای بچه ها امن کنیم؟ آموزشهای ضروری کدامها هستند؟
۱. صحبت با غریبهها ممنوع!
این مسئله، اولین چیزی است که تمام والدین به فرزندان خود آموزش میدهند و چیزی است که با دانستنش، میتوانیم خیلی از خطرهای احتمالی را از بچهها دور کنیم. اهمیت این مسئله، در فضای مجازی کمتر از فضای واقعی نیست.
بچهها این روزها دائما در حال انجام بازیهای آنلاین هستند و در طی بازی با افراد دیگر در گروههای سنی دیگر در ارتباط هستند. بهواسطهی دوستیهایی که ممکن است بین بچهها و این افراد مجازی برقرار شود، احتمال اینکه بچهها اطلاعاتی از خود، مانند اکانت شبکههای مجازی یا شماره تماس خود را به آنها بدهند زیاد است. این کار موجب میشود تا افراد غریبه، به اطلاعات زیادی از بچهها، از جمله عکسهای آنها و جاهایی که میروند اطلاع پیدا کنند. این افراد ممکن است خود را فردی همسن و سال فرزند شما معرفی کند و اعتماد او را جلب کند یا حتی با اکانتهای فیک و غیرواقعی وارد صفحهی بچهها شوند و با گذاشتن کامنتهای تهدیدآمیز یا ناراحتکننده، به آنها آسیب بزنند.
کودکان و نوجوانان باید بدانند که آدمها، همان طوری نیستند که در فضای مجازی خود را معرفی میکنند. حتی اگر صدای آنها، عکسشان یا حرفهایی که میزنند طوری باشد که به آنها اعتماد کنیم، باید همیشه محتاط بوده و جوانب احتیاط را به جا بیاوریم تا دچار مشکل نشویم.
به مثال زیر توجه کنید:
+ چقدر تو عکس جدیدی که گذاشتی غمگین بهنظر میرسی. حالت خوبه؟ نگرانت شدم.
– بله.
+ خوب به نظر نمیرسیدی. اگه خواستی صحبت کنی میتونی روی من حساب کنی:)
– چیزی نشده. یه ذره با مامانم بحثم شد.
+ دربارهی چی؟
– خیلی مهم نیست. میخواستم یه کاری کنم اجازه نداد.
+ مامانا خیلی اذیت میکنن. تو خیلی دختر خوبی هستی! واقعا چرا باید مامانت تو رو اذیت کنه آخه. درک میکنم تو وضع سختی هستی حتما الان 
– مرسی که منو درک میکنی 
یه وقتایی فکر میکنم تو خونه هیچکس حرف منو نمیفهمه. حتی بعضی روزا دلم نمیخواد از مدرسه برگردم خونه.
+ اگه خواستی میتونیم بریم بیرون با هم یه وقتایی. میتونی واسه حرف زدن رو من حساب کنی.
اینطور گفتوگوها برای خیلی از نوجوانان ممکن است پیش بیاید. این نمونه که مشاهده کردید، مثالی برای یکی از گفتوگوهایی است که میتواند بچهها را گیج کند و منجر به اعتماد آنها به یک غریبه شود. شاید بهتر باشد که در گفتوگو با فرزندان خود محتاطتر باشید. یک رابطهی دوستانه و ایجاد فضایی گرم در خانه، موجب میشود تا بچهها از خانواده دور نشوند و حتی اگر مشکلی هم برای آنها پیش آمد، با افراد قابل اعتماد و کسانی که میشناسند صحبت کنند.
شما میتوانید با صحبت با فرزند خود، یا کمک گرفتن از افراد بزرگسالی که شما میشناسید و فرزندتان به آنها اعتماد دارند، قضیه را برای کودک بهطور کامل شرح دهید. آگاهی، موجب میشود تا احتمال در خطر افتادن فرزند کم شود. همچنین، باید به او بگویید که از دادن اطلاعات خود به غریبهها، از جمله محل زندگی، شماره تلفن، و دیگر اطلاعات خصوصی پرهیز کند و به هر مورد مشکوکی برخورد، بهخصوص اگر کسی او را تهدید کرد، حتما با شما در میان بگذارد.
